Co rodzic powinien wiedzieć o śnie dziecka?

Sen w życiu dziecka ma kluczowe znaczenie dla jego zdrowia. Dzięki odpowiedniemu wypoczynkowi w nocy, maluch może się prawidłowo rozwijać. Chcesz zadbać o komfortowy sen swojej pociechy? Przeczytaj artykuł, w którym zostały poruszone najważniejsze kwestie związane ze zdrowym snem najmłodszych.

Jak ważny jest sen w życiu dziecka?

Sen pełni bardzo ważną rolę w rozwoju dziecka i jest nieodzowną częścią zdrowego stylu życia. To czas regeneracji, podczas którego organizm odpoczywa i segreguje informacje, którymi był bombardowany w ciągu dnia. Podczas snu wyróżnią się dwie główne fazy snu: fazę snu głębokiego non-REM (ang. Non-Rapid Eye Movement) oraz fazę snu lekkiego REM (ang. Rapid Eye Movement). Obie pełnią ważne, chociaż odmienne role. W fazie snu głębokiego, organizm odpoczywa i regeneruje się. Uwalniane są ważne hormony mózgu, takie jak hormon wzrostu (GH) i czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego (BDNF). Hormony te wpływają między innymi na wzrost kości i mięśni oraz na tworzenie się nowych połączeń między neuronami, co przyczynia się do poprawy funkcji poznawczych i pamięci u dzieci. W fazie snu lekkiego, mózg jest z kolei bardzo aktywny. Następuje wtedy konsolidacja pamięci, czyli sortowanie, przetwarzanie i zapisywanie informacji. W fazie REM uwalniane są również niektóre hormony, w tym kortyzol i testosteron, które mają wpływ na rozwój i zachowanie dziecka.

Badania wykazują, że dzieci, które regularnie wysypiają się w odpowiedniej ilości mają lepszą koncentrację, łatwiej panują nad swoimi emocjami i zachowaniem, mają większą zdolność uczenia się, zapamiętywania oraz lepszy ogólny stan zdrowia psychicznego i fizycznego. Sen odgrywa też ważną rolę w procesie wzrostu malucha, a jego odpowiednia ilość potrzebna jest do poprawnego funkcjonowania układu odpornościowego. Brak wystarczającej ilości snu może być z kolei czynnikiem, który przyczynia do zwiększenia ciśnienia krwi, podwyższa ryzyko otyłości oraz wystąpienia epizodów depresyjnych.

Czy normalnym zjawiskiem jest, jeśli dziecko budzi się kilka razy w nocy?

Dzieci budzą się w nocy, co jest normalnym zjawiskiem w rozwoju dziecka. Maluchy potrzebują czasu, zanim nauczą się przesypiać całą noc, bez potrzeby wsparcia rodzica czy jedzenia. O ile nie przeszkadza to w codziennym funkcjonowaniu rodziny i nie powoduje zmęczenia u malucha lub rodzica, nie ma powodów do niepokoju – nawet roczniak czy dwulatek może wstawać w nocy i wymagać pomocy. Jeśli jednak widzimy, że pobudki nocne przeszkadzają dziecku w uzyskaniu dobrej jakości snu lub rodzice są bardzo niewyspani, co zaczyna wpływać negatywnie na ich funkcjonowanie w ciągu dnia – to warto poszukać rozwiązań, które pomogą dziecku lepiej spać. Maluchy pomiędzy 6 a 12 miesiącem życia mogą już przesypiać większą część nocy bez pobudek. Powyżej 12 miesiąca życia, dzieci mogą spać już całą noc bez budzenia się.

Jak rodzice mogą pomóc dziecku w dobrym śnie, a przy tym sobie, żeby lepiej się wysypiali?

Działania rodzica mogą mieć duży wpływ na jakość snu dziecka. Temperament malucha oraz jego potrzeby snu nadal będą determinowały wiele jego elementów, ale na wiele rzeczy rodzic ma wpływ. Po pierwsze, rodzice powinni zapewnić dziecku odpowiednie warunki do snu, takie jak ciche, ciemne i komfortowe otoczenie. Ważny jest stały rytm dnia, czyli stała godzina wstawania i zasypiania oraz powtarzalna rutyna przed snem. Należy pamiętać, że małe dzieci potrzebują drzemać w ciągu dnia, odpowiednio do swojego wieku – bo nadmierne zmęczenie jest często powodem złej jakości snu. Obecne badania sugerują, że unikanie lub zmniejszanie czasu spędzonego przed ekranami, czyli telewizorem, telefonem czy tabletem wpływa na jakość zasypiania. Urządzenia te emitują niebieskie światło, które wpływając na mechanizm produkcji melatoniny w szyszynce, może zakłócać sen lub utrudniać zasypianie. Ważne jest też dbanie o regularną aktywność fizyczną i zdrową dietę dla całej rodziny. W przypadku, gdy problemy ze snem dziecka utrzymują się pomimo stosowania podstawowych zasad higieny snu, warto skonsultować się z pediatrą lub specjalistą ds. snu, który pomoże znaleźć przyczyny problemów i zaproponuje odpowiednie rozwiązania.

Jakie znaczenie mają rytuały w komfortowym śnie dziecka?

Wprowadzanie rytuałów przed snem to jeden z kluczowych elementów zapewnienia spokojnego snu maluchom. Rytuał to ciąg czynności regularnie powtarzanych przed snem malucha (zarówno przed drzemkami, jak i snem nocnym), mający na celu wyciszenie go i przygotowanie do snu, ale nie całkowite uśpienie. Mózg malucha dość szybko uczy się, że rytuał jest wstępem do snu, dzięki czemu bezwiednie zaczyna przygotowywać się do odpoczynku. Dzięki niemu dziecko zasypia łatwiej i szybciej, nie walczy z uczuciem zmęczenia, tylko je akceptuje. Dodatkowo, rytuały pomagają dziecku poczuć się bezpiecznie i komfortowo przed pójściem spać.

Wszystko to sprawia, że rytuały przed snem są niezwykle ważnym aspektem opieki nad dzieckiem. Dzięki nim maluch może w spokoju i bezstresowo zasnąć, co przyczynia się do jego zdrowia i dobrej kondycji psychicznej. Pamiętajmy, że dobre nawyki związane z odpoczynkiem kształtują się już w najwcześniejszym okresie życia, więc warto poświęcić trochę czasu na wdrożenie i konsekwentne stosowanie rytuałów przed snem.

Artykuł powstał przy współpracy ze SleepConcept.pl – Konsultantki Snu Dzieci (https://sleepconcept.pl)